Een kijk op wonen, zorg en de toekomst.
Een persoonlijke aanleiding
2020, vlak voor onze verhuizing: ‘U bent uitgenodigd om deel te nemen aan de appgroep Schuttingen veld D’. In eerste instantie had ik de naam van de groep niet goed gelezen, misschien wel bewust. Ik dacht vooral: ‘goh, wat gezellig, een appgroep samen met toekomstige buurtgenoten!’ Zodra ik de eerste berichten las over een bedrijf dat alle schuttingen zou kunnen plaatsen voor een gereduceerd tarief drong het tot me door. We kennen elkaar nog niet, worden nieuwe buren van elkaar, onze kinderen groeien op in dezelfde wijk en het eerste contact dat we hebben gaat over schuttingen. En geld.
Voordat de zicht- en contactontnemers er stonden was het alsof we een grote gezamenlijke achtertuin deelden met onze buren. Daar ontmoetten we elkaar en keuvelden we over onze nieuwe start in de wijk. Een glaasje wijn erbij, het ondergaande zonnetje dat zachte oranje stralen licht uitwierp over ons gedeelde landschap, en vrolijke praat om elkaar beter te leren kennen. Zomer 2020. Waar dorps geluk. Zo’n viereneenhalf jaar later staat er een hekwerk met er doorheen een volgroeide woekerende hedera struik. In rap tempo werden de terreinen rondom onze welvaartspaleizen afgebakend. Zonder eigen trampoline in de tuin hoor je er niet bij. We nemen elkaars postpakketjes aan en zeggen ‘hallo’ als onze drukke levens toevalligerwijs kruisen. Diepzinnige gesprekken worden vermeden, de wijnglazen blijven in de kast en de zon hebben we ook al veel te lang niet meer gezien.
Dit is eerder regel dan uitzondering in Nederland en veel Westerse samenlevingen. Het individualisme en eigen-bubbel-leven viert hoogtij. Maar begrijp me niet verkeerd. We wonen omringd door veel aardige mensen. En als je een keer hulp nodig hebt, dan staan ze heus voor je klaar. De kinderen vinden het fantastisch hier, dat is heel waardevol. Maar onze levens spelen zich hoofdzakelijk af tussen muren of begrensde tuinen, met zo min mogelijk inkijk en binnen bekende sociale kringen. Interactie is er voornamelijk rondom het wegbrengen en ophalen van de kinderen. Zo nu en dan een buurtactiviteit. Een gezellige momentopname met verwaarloosbaar effect in het dagelijkse leven.
Het straatbeeld wordt bepaald door grote dure woningen en auto’s, vaak twee per oprit. Jonge rondrennende en plannende gezinnen met volgeschreven kalenders aan de muur. Senioren, hulpbehoevende mensen of andere culturen zijn er nauwelijks in de wijk. Een eenheidsworst die zorgt voor een vertekend wereldbeeld bij onze kinderen. Ik besef dat we het extreem goed hebben hier, met het oogpunt op veiligheid, comfort en materialisme. Op de ladder van sociale cohesie, diversiteit en duurzaamheid scoren we echter een stuk bedroevender. Zelfredzaamheid is belangrijker dan samenredzaamheid. Ik zou veel van het eerste willen inruilen voor het tweede. En juist dat begint te knagen.
Boy was op jonge leeftijd genoodzaakt om zijn jongensdroom ‘prof voetballer worden’, in te ruilen voor iets veel wezenlijkers. Autonoom kunnen leven en wonen. Boy heeft dit kunnen bereiken dankzij zijn moeder, een PGB, een jarenlange zorgvuldige investering in een zorgteam en een geschikte bungalow woning. Maar dan nog is het soms een hele uitdaging om de planning helemaal rond te kunnen krijgen. En dan zijn goede vriendschappen essentieel, die hij gelukkig heeft. We vertellen hierover in ons boek. Voor veel handelingen die Boy door de dag heen helpen heb je geen diploma nodig, maar betrouwbare mensen in de buurt die even kunnen helpen. Voor jongeren met een handicap is het in deze tijd lastig om autonoom te wonen. Te duur, te ingewikkeld, geen plek, geen passende zorg, zijn welbekende argumenten. Wij denken dat het wel kan en willen helpen om voor iedereen autonoom wonen mogelijk te maken. We gunnen het jullie allemaal.
Een ontwrichte maatschappij
Er is een groot te kort aan woningen, betaalbare woningen voor met name het lage en midden segment. Studenten die een kamer zoeken, starters die hun eerste woning willen betreden, gezinnen die een woning zoeken in een veilige en sociale omgeving waar de kinderen opgroeien, alleenstaanden die kleiner willen wonen, senioren die gelijkvloers en vaak ook kleiner en voorzien van gemakken samen met anderen willen wonen, en mensen met een handicap die autonomer willen wonen. Ieder mens heeft het recht om te wonen.
Daarnaast is er een toenemende druk op het zorgstelsel, mensen worden steeds ouder en krijgen beperkingen, mensen die met behulp van een PGB meer eigen regie willen pakken, een schrikbarend toegenomen aantal jongeren met mentale problemen en alle overige zorgbehoevenden. Gemeenten bezwijken onder de gedecentraliseerde jeugdzorg. Er wordt steeds vaker een beroep gedaan op zorgverleners die kampen met een groeiend aantal personele capaciteitsproblemen. Handen aan het bed ontbreken, tegelijkertijd stijgt het aantal bullshitbanen in rap tempo. Met als slotsom dat mantelzorg een actueel en knellend maatschappelijk thema is geworden. Het verdienmodel van de BV Nederland klopt niet meer. Ieder mens wil een menswaardig bestaan.
Ook ons klimaat staat onder druk. De manier waarop we wonen, het aantal m2 dat we in beslag nemen en de ‘alles voor ons zelf willen hebben’-mentaliteit is hier deels debet aan. Door technologische innovaties is het mogelijk om duurzamer te bouwen en energie op te wekken, een grotere schaal kan daarbij helpen. Ieder mens wil de aarde beter achterlaten aan toekomstige generaties.
Recentelijk is er een significante stijging van het aantal mensen met eenzame gevoelens in de samenleving. Deze stijging is breed af te meten onder verschillende groepen: jong en oud, autonoom en autochtoon, met en zonder kinderen, met en zonder handicap. De individualisering van de maatschappij is (te) ver doorgeschoten. Buren die elkaar alleen kennen van zien en goedemorgen of goedemiddag zeggen als men elkaar toevallig tegenkomt, maar niet meer dan dat. Overleden buurtbewoners die pas weken later per toeval ontdekt worden. Ieder mens wil verbondenheid.
Het ‘in je eigen bubbel leven’ viert hoogtijdagen. Dit bemoeilijkt brede en duurzame sociale integratie in de samenleving. Levens van mensen met verschillende culturele en sociale achtergronden zijn amper verweven met elkaar. Ze zien elkaar hooguit in de supermarkt, op straat of rondom scholen. Deze plekken zijn er voor vluchtig en oppervlakkig contact. Buurthuizen, bejaardenhuizen en ontmoetingsplekken waar mensen verbinding konden maken zijn weg bezuinigd. Elkaar echt ontmoeten is er niet meer bij. En juist ontmoetingen kunnen leiden tot nieuwe perspectieven.
Dit kan anders. Moet anders. Willen we niet op een existentiële crisis afstevenen. Het wordt hoog tijd dat we terug in de tijd gaan. Laten we een eeuwenoude vanzelfsprekendheid opnieuw omarmen. En het is zo simpel. Maar we moeten het wél faciliteren. En dat gaan we doen.
Een hoopvolle trend, met hele oude wortels
Vroeger leefden mensen in groepen. Kleine overzichtelijke stamgroepen waarin meerdere families samen leefden en voor elkaar zorgden. Mensen hebben duizenden jaren op deze wijze geleefd. Veel langer op deze groepsgewijze manier samen, dan, zoals nu, meer op zichzelf. Ons DNA draagt deze geschiedenis mee, die voelbaar niet strookt met de hedendaagse realiteit. Het sociale en mentale onbehagen dat hieruit voortvloeit resulteert in een zingevingscrisis. Veel mensen zijn echte verbinding verloren met het leven, de natuur en met elkaar. Met alles om hen heen.
Een hernieuwde trend die hierop inspeelt is het coöperatief wonen. Mensen willen weer als collectief wonen in plaats van als individu. Duurzamer, vrijer en meer in verbinding met elkaar. Jonge mensen die betekenisvol kunnen zijn voor ouderen en zorgbehoevenden, maar ook zeker visa versa als het gaat over raadgeverschap en coaching. Mensen met een handicap die professionele zorg op specifieke momenten nodig hebben, maar een dag prima door kunnen komen als ze mensen om zich heen hebben die lichte zorgtaken delen met elkaar.
Een nieuw verhaal
Onze visie is dat we in de huidige tijdsgeest, die gekenmerkt wordt door een zorgstelsel onder constante druk, jongeren met mentale problemen, eenzaamheid, migratievraagstukken, een klimaatprobleem, een wens voor een écht inclusieve samenleving en tot slot een gedeelde zoektocht naar zingeving, misschien wel de belangrijkste, een pleidooi moeten voeren voor meer samenleven en samenwonen in gemixte groepen, dus voor mensen met en zonder handicap, voor senioren die willen doorstromen in een gelijkvloerse woning en jongeren die een kamer zoeken. Verschillende leeftijden en culturen door elkaar. We willen een nieuw verhaal.
Een gemeenschap niet te groot, maar ook niet te klein. Aandacht voor (zorg) delen en duurzaamheid. Naar elkaar omkijken en willen helpen, waarmee je kan. Wederkerigheid. Privacy van een eigen woning, maar wel met een gedeelde ruimte voor dagbesteding, ontmoeting, etc. Een open (moes)tuin waar je anderen treft en iedereen blij van wordt.
We geloven in de kracht van kleinschalige woonzorgprojecten voor gemengde groepen en willen met pilots starten in de regio Eindhoven. Pilots die uiteindelijk landelijk vermenigvuldigd kunnen worden en resulteren in volwassen woonzorggroepen. Doel is om de looptijd voor het starten met dergelijke woongroepen sterk te verminderen zodat mensen die er willen wonen snel kunnen verhuizen, de huidige gemiddelde looptijd van ideevorming tot het daadwerkelijk er wonen bedraagt tussen vijf en tien jaar, waarbij het bij de meeste groepen richting de tien jaar gaat. Dat is veel te lang. Hier is vertrouwen voor nodig, minder bureaucratie, een overheid die meewerkt, pro-actieve bouw en financiële middelen waar sociaal rendement meer weegt dan financieel rendement.
Stichting i.o.
We willen ons hier vanuit onze stichting i.o. voor inzetten. Liever vandaag dan morgen! Ben jij of ken jij iemand die ons hierbij kan helpen, mee zou willen doen (inzet, middelen, alle hulp is welkom!) en hierover met ons in gesprek wil, laat het ons weten. We willen graag aan de slag. We willen mensen met eenzelfde woondroom bij elkaar brengen en een groeiend en lerend netwerk ondersteunen van waaruit de eerste initiatieven voor gemixt wonen in Eindhoven e.o. op weg worden geholpen. Wat werkt wel, en hoe, wat werkt niet. Wij brengen het in kaart. Doe je mee? Mail ons: info@rondesvangeluk.nl
Op naar de start van een aantal mooie gemixte woonzorg groepen in regio Eindhoven!